Entradas

Celébrase unha sesión temática da Rede de Turismo Pesqueiro de España

|

O pasado xoves tivo lugar, na casa do Concello de Burela, unha sesión da Red de Turismo Pesquero de España organizada pola Fundación Expomar, que conta con financiamento europeo a través da Secretaría de Estado de Turismo.

En Burela deuse a coñecer a Rede á veciñanza, presentando a súa razón de ser e o seu funcionamento. Así mesmo, contouse con experiencias exitosas de pescaturismo e valorización do patrimonio cultural en Galicia.

Na zona da Mariña – Ortegal, Serxio Muíño Freire compartiu coas persoas asistentes a iniciativa Eufundevivo, que amosa Santo Andrés de Teixido poñendo en valor a autenticidade, a tradición e a historia do pobo investigando e interpretando distintos recursos do territorio. Ademais, Sauro Martínez compartiu a súa experiencia de pescaturismo Mariñeiro por un día!, onde as persoas poden acompañar aos profesionais do Playa de Sanxenxo nunha xornada de pesca artesanal na Ría de Pontevedra.

Despois, o Concello de Burela puxo en valor as actividades apoiadas para poñer en valor o patrimonio cultural e a actividade pesqueira que define a Burela como un dos cinco grandes portos galegos: o barco museo boniteiro, a ruta do mar e do barro, as festas patronais, e a propia gastronomía a partir do produto pesqueiro, son algúns dos recursos desta vila mariñeira.

Por último, a xornada rematou cunha proposta cultural arredor da música de raíz, con Xabier Blanco & Marina Ferradás, que amenizaron a xornada coa súa proposta musical acompañada duns petiscos pesqueiros e viños da terra.

 

Mariscadoras ConCiencia conclúe nun encontro no Museo Meirande

|

O proxecto Mariscadoras ConCiencia, financiado polo GALP Ría de Vigo – A Guarda a través do programa FEMPA, vén de concluir nunha xornada final no Museo Meirande (Redondela). Neste post queremos poñer en valor as actividades desta iniciativa, desenvolta entre o 2024 e o 2025.

Ao longo do ano pasado Mariscadoras ConCiencia centrouse en establecer redes de contacto entre as mariscadoras a pé do fondo da Ría de Vigo e o persoal científico técnico, tamén instalado nesta zona costeira. Visitas a pé ás zonas de extracción das confrarías de Redondela, Arcade e Vilaboa foron o escenario de intercambio de información e saberes, aos que tamén se achegaron entidades medioambientais e persoal técnico e político dos concellos.

 

No mes de outubro o Centro de Investigacións Mariñas da Universidade de Vigo abriunos as súas portas na ECIMAT, onde persoal investigador de referencia en bivalvos e medio mariño amosounos os laboratorios e compartiu as principais liñas de investigación que se están a desenvolver. Nesta xornada puidemos poñer en común a necesidade de establecer mais espazos como este, e apoiarnos en redes xa creadas para coordinarnos e informarnos mellor sobre os avances científicos que afectan ao noso sector.

Unha vez recompilada a información e as achegas das máis de 15 entidades que se implicaron en Mariscadoras ConCiencia, celebramos en Arcade un Foro no que ordenar a información e procurar novas formas de dar continuidade a este proxecto. O foro puxo de manifesto a dificultade para concretar propostas, se ben perfiláronse algunhas liñas de futuro. Toda a información deste foro recompílase nun Catalogo de necesidades e propostas.

Xa entrado o 2025, Mariscadoras ConCiencia propúxose dar a coñecer á mocidade a importancia das mulleres do mar para a sostibilidade do sector e do medio mariño. Mariscadoras a pé con ampla experiencia no sector compartiron co alumnado do Instituto Politécnico Marítimo Pesqueiro do Atlántico de Vigo a súa vivencia como mulleres do mar, tanto no produtivo como no ámbito da xestión e gobernanza.

Así mesmo, un grupo de mariscadoras achegouse ao IES Soutomaior para propoñerlle un reto ao alumnado: deseñar un proxecto de economía circular co lixo mariño que recollen as mulleres do mar. Un encontro cheo de creatividade onde a rapazada amosou a súa capacidade e motivación para poñer en valor un material que, de outra maneira, sería un residuo.

A semana pasada celebrouse a xornada final, un evento no que poñer en valor as actividades realizadas e transmitir ás persoas e entidades participantes, e á veciñanza en xeral, os resultados de Mariscadoras ConCiencia. Gustaríanos salientar e agradecer a participación das entidades que se implicaron ao longo do proxecto, xa que nos aportaron moito ante a difícil situación que atravesa o marisqueo a pé.

A xornada final foi o momento escollido polo Future Oceans Lab, un grupo de investigación vinculado ao Centro de Investigacións Mariñas da Universidade de Vigo, para anunciar que collerán o testigo desta iniciativa promovendo o “Estudo do marisqueo a pé en Galicia e elaboración dun protocolo de coordinación na Ría de Vigo”, co obxectivo de recompilar e dar un sentido integral aos múltiples estudos realizados arredor dos bivalvos e o medio mariño en Galicia, para deseñar e poñer en práctica solucións concretas.

Proxectos inspiradores para a Mariña Ortegal

|

Ao longo deste trimestre acompañamos ao GALP A Mariña Ortegal na procura de proxectos inspiradores e replicables no seu territorio. Os GALP, entidades sen ánimo de lucro colaboradoras coa Consellería do Mar na xestión do FEMPA, apoian á xeración de proxectos que fortalecen o territorio a través das Estratexias de Desenvolvemento Local Participativo.

Co obxectivo de inspirar ao territorio para a posta en marcha de novas iniciativas e proxectos, achegamos ao territorio distintos proxectos de éxito desenvoltos noutras zonas de Galicia. En Burela compartimos as experiencias arredor do produto pesqueiro de Mariscos de Barallobre, o Percebe da Barca e Merluza D& Burela, no marco da Feira Produart que promove a Fundación Expomar. A xornada en Foz centrouse na promoción do consumo do produto pesqueiro, achegando as experiencias singulares da Asociación Profesional de Turismo da Costa da Morte, do Plan Director de Turismo Gastronómico da Mariña e do IES de Foz, centro de referencia en formación gastronónica na Mariña.

En Valdoviño achegamos experiencias promovidas por distintas administracións cara a un turismo sostible, coñecendo a iniciativa do Xeoparque Cabo Ortegal, e MardaPobra, onde as mariscadoras colaboran co Concello para amosar o seu traballo. En Xove abordamos a cultura marítima, coñecendo de cerca a experiencia Eu fun de vivo, recuperando o patrimonio inmaterial de San Andrés de Teixido, e aAntena vinculado á historia dos naufraxios na Costa da Morte.

Hai uns días estivemos en Cariño, onde participaron proxectos que fomentan o coñecemento do sector pesqueiro a través de visitas de pesca turismo e turismo mariñeiro. Dende Sanxenxo compartimos a experiencia de Mariñeiro por un día, referente a nivel nacional en iniciativa de pesca turismo; e dende Redondela contamos con Amarturmar, onde as mariscadoras a pé da enseada de San Simón dan a coñecer o seu oficio artesanal. Nas vindeiras semanas estaremos en Cervo coñecendo novas experiencias inspiradoras!

 

8 propostas gastronómicas por 8 romarías!

|

Este ano Costa da Morte – Terra Atlántica sorprendeunos cunha proposta ben bonita e creativa, celebrando a xornada 8 Romarías!

Neste encontro elaboráronse 8 propostas gastronómicas vencelladas ás romarías da Costa da Morte, festas de grande tradición que forman parte do patrimonio inmaterial. Produtos do mar, do agro e da artesanía da Costa da Morte conversaron para elaborar e degustar os produtos desta zona, que destacan pola súa calidade.

Redeiras e mariscadoras amosan os seus oficios nos IES galegos

|

Un dos maiores retos aos que se enfronta o sector pesqueiro en Galicia é o do relevo xeracional. Vilas mariñeiras que creceron grazas á pesca, ao marisqueo, ao traballo nas conserveiras ou á reparación das redes de pesca…oficios que, no presente, perderon influencia económica e social. Nalgúns casos, estes oficios son grandes descoñecidos pola mocidade local, polo que mariscadoras e redeiras do Ortegal e da Costa da Morte están desenvolvendo obradoiros en institutos, nos que amosan o seu traballo. Queremos agradecer á mocidade a súa curiosidade e participación nos obradoiros!

Pero nas escolas do mar non só as mulleres amosan as súas profesións, senón que a rapazada indaga, a través de imaxes e obxectos, no seu entorno familiar e social, para atopar cales son os seus vínculos co mundo do mar: nasas dos portos, fotografías familiares antigas, carnets antigos de marisqueo, vellas agullas de redes…son algúns dos tesouros que xa atopamos! Que mais nos depararán as Escolas do mar?

Nove Mares chega a porto cos últimos espazos xeradores de cultura

|

Ao longo dos últimos meses a Costa da Morte acolleu os espazos xeradores de cultura, lugares para a reflexión e o intercambio arredor de distintas temáticas: as romarías, os deportes, os camiños e os oficios, deron paso á lingua e á despensa do mar. Estes espazos puxeron en valor iniciativas desenvoltas no territorio, que son referentes da Economía Azul, e deron pé a indagar de maneira colectiva sobre novas posibilidades para o desenvolvemento económico sostible da Costa da Morte.

 

A despensa do mar

A confraría de Laxe abría as súas portas para falar arredor dos produtos pesqueiros, unha das sinais de identidade da zona costeira. As poñencias correron a cargo de Xosé Regueira, vicepresidente de la Deputación da Coruña, que expuxo o proxecto Fogóns do Anllóns;Jorge Guitián, periodista, divulgador e crítico gastronómico, e Antonio Otín, do Forno de Guísamo, ben coñecido polas súas Empanadas do Mar. A Fundación Eduardo Pondal acolleu a segunda sesión, centrada na gastronomía local.

 

As artes do mar

O Museo Man de Camelle, espazo simbólico das artes do mar, acolleu este espazo xerador de cultura arredor das artes. Bernardino Martínez trazou un percorrido das representacións artísticas históricas na Costa da Morte, dando paso a Virginia Barros, que abordou distintas intervencións artísticas con material de refugallo de Mar de Fabula. Despois, Belem Tajes abordou o impacto da Costa da Morte na súa música, e tamén das súas recollas da música tradicional.

 

A língua

O Coído de Sabadelle, no concello de Vimianzo, foi o escenario onde se desenvolveu o último espazo xerador de cultura. Ademais do mar, o protagonismo foi para o poeta e narrador de Ponte do Porto Rafael Lema, e o empresario soneirán Ricardo Álvarez do proxecto «Auga de mar». O espazo natural deu lugar a sacar á luz a importancia deste enclave baleeiro, e tamén a desenvolver un obradoiro poético. Despois, o Castelo de Vimianzo abriu ás súas portas ás conclusións xerais extraídas dos espazos xeradores de cultura.

Pero os Nove Mares non rematan aquí! Segue as súas redes para ter información sobre as novidades.

Páxina web | Redes sociais

 

Nove mares: os Camiños do mar e os seus Oficios nos espazos xeradores de cultura

|

O mar é un potente motor económico, social e cultural. Na Costa da Morte a tripulación dos Nove Mares continúa reunindo iniciativas de economía azul de dentro e fora do territorio, divisando propostas replicables na zona costeira. As romarías do mar e os deportes do mar deron paso, nos meses de abril e maio, aos camiños do mar e aos oficios. Estas foron as temáticas de referencia baixo as que se organizaron os Espazos Xeradores de Cultura, onde abordamos o potencial de diversas iniciativas como elementos da economía azul sostible no territorio.

 

Camiños do mar

A Ruta dos Faros é un exemplo de como trazar unha ruta natural, singular e con contidos, que explica o territorio á vez que o constrúe. Na mesma xornada contamos tamén coa experiencia dos Concellos do Camiño Inglés, e as rutas do Xeoparque Cabo Ortegal. Os espazos de participación arredor dos camiños do mar permitiron reflexionar e coñecer actividades e iniciativas complementarias aos propios trazados, como a recuperación da toponimia local, a educación ambiental ou a ornitoloxía.

 

Oficios do mar

A carpintería de ribeira levounos ata o estaleiro O Baladiño, espazo singular que transmite a cultura do mar a través deste oficio tradicional. Nun novo Espazo Xerador de Cultura coñecemos iniciativas de turismo mariñeiro promovidas conxuntamente entre entidades locais e mariscadoras, no Concello da Pobra do Camariñal, a restauración do estaleiro San Ciprián de Outes convertido en espazo museístico, e a importancia do traballo das mulleres do mar, pioneiras en moitas ocasións da diversificación da actividade produtiva a través da economía azul. Coñecimos, tamén, as liñas mestras do Plan de Cultura Marítima da man do seu coordinador, Oscar Fuertes.

A singradura continúa coa Despensa do Mar e as Artes do Mar. Se non queres perderte nada, ségue a Nove Mares nas redes sociais e na súa páxina web!

 

A singradura dos Nove Mares aborda a cultura marítima na Costa da Morte

|

A iniciativa Nove Mares daba comezo este mes aos Espazos Xeradores de Cultura. Estes encontros públicos abordan distintas temáticas vencelladas coa cultura do mar, achegando ao territorio iniciativas de referencia que inspiran a coñecer boas prácticas, e identificar potencialidades para o fomento da economía azul na Costa da Morte.

 

Romarías do Mar

A comezos de marzo visitábamos Caión para abordar as Romarías do Mar: festas comunitarias, espirituais e gastronómicas, tradicións que fortalecen a identidade da Costa da Morte. A celebración da Virxe do Carme, a Danza de Arcos, ou a recuperación do “Eu fun de vivo” (traspasando o territorio da Costa da Morte), forman parte da cultura mariñeira do territorio costeiro. Manuel Vilar, director do Museo do Pobo galego, e Mavi Lezcano, investigadora a docente da USC, achegáronnos claves sobre a importancia das Romarías do mar. As persoas asistentes achegaron novas ideas á organización e celebración destas expresións culturais. Podes ler as conclusións na Lonxa dos Nove Mares.

 

Deportes do mar

Non cabe dúbida que o deporte é un motor de desenvolvemento social e económico: o surf, o mergullo, o boulder, as travesías a nado, o kite surf e a vela, entre outros moitos deportes do mar, fortalecen a nosa vinculación co medio mariño e a paisaxe, a través da diversión, do ocio, e da experiencia vivencial. En Razo (Carballo), contamos coa presenza de Alfonso Villares, Conselleiro do Mar, e Xosé Regueira, vicepresidente da Deputación da Coruña, que puxeron en valor a importancia da Cultura Marítima e iniciativas cooperativas como a Rede de Pobos do Surf. Ademais, presentouse como boa práctica Malpica One Surf Academy, unha iniciativa desenvolta hai xa 20 anos por dous surfistas apaixoados por este deporte. Este sábado 16 de marzo, ás 11h, reunirémonos na Aldea do Couto para extraer conclusións, abrindo o foco a outras prácticas deportivas e afondando nas potencialidades de dinamización do territorio.

Se non queres perderte nada, segue as redes sociais de Nove Mares, e a información da súa páxina web. Nas vindeiras semanas abordaremos os Camiños do Mar, a Despensa do Mar, as Artes do Mar e a Língua do Mar. Nove Mares | A Cultura do Mar na Costa da Morte

Preséntase o mapa das mulleres da pesca da provincia da Coruña

|

A pasada fin de semana a Asociación Nacional de Mujeres de la Pesca (ANMUPESCA) presentou o mapa das mulleres da pesca na provincia da Coruña, un proxecto financiado pola Deputación da Coruña co obxectivo de dimensionar aos distintos colectivos profseionais e poñer en valor a contribución das mulleres á cadea de valor na pesca.

A xornada comezaba coa benvida de Elma Saiz, Ministra de inclusión, Seguridad Social y migraciones, e de Valentín González Formoso, presidente da Deputación da Coruña. Rita Miguez de la Iglesia, presidenta de ANMUPESCA, destacou a necesidade de apoiar ao sector pesqueiro, e en especial ás profesionais do marisqueo a pé, debido á situación de cese de actividade dende o último trimestre de 2023.

A elaboración do mapa requiriu labores de investigación e traballo de campo. Poden consultarse os datos da presenza das mulleres da pesca, da transformación de produto pesqueiro e da súa comercialización a través das capas seleccionables do mapa, así como as fotografías tomadas durante o traballo de campo e cedidas polas profesionais e as confrarías de pescadores. Ademais, pode consultarse a presenza no territorio das redeiras e o asociacionismo das mulleres do mar, dada a súa especial relevancia na provincia da Coruña.


Conclusións
A información analizada abarca a máis de 6.000 mulleres na cadea de valor da pesca, cun predominio importante da industria conserveira, que ocupa a máis de 3.200 traballadoras. Xunto ao marisqueo a pé (809 mulleres) e o comercio maiorista de produtos pesqueiro (623 mulleres), son as actividades profesionais con maior presenza das mulleres.

Así mesmo, cabe sinalar a segregación ocupacional por sexo nalgúns sectores profesionais: aqueles feminizados (as redeiras é un colectivo formado por 94,5% de mulleres), mentres que na pesca, o marisqueo a flote e a captura do percebe a presenza das mulleres non supera o 20%.

Comeza Nove Mares: a cultura do mar na Costa da Morte

|

Esta semana presentouse aos medios de comunicación o proxecto Nove Mares: a cultura marítima da Costa da Morte, promovido pola Fundación Eduardo Pondal. Esta iniciativa, que promoverá espazos participativos ao longo de 9 concellos da liña costeira, indagará sobre a relevancia da cultura mariñeira para o territorio, como un dos principais motores de identidade diferencial e desenvolvemento socio económico da Costa da Morte. O final do proxecto construirá un arquivo colectivo de potencialidades e iniciativas culturais xeradoras de desenvolvemento socio económico na zona.

Nove Mares inicia o seu percorrido cunha serie de entrevistas ás principais referencias culturais, económicas e sociais do territorio, para nutrir de contidos os Encontros Xeradores de Cultura, nos que contaremos con referentes inviduais e colectivos arredor das seguintes temáticas:

As romerías do mar
Os camiños do mar
A carpintería de ribeira
Os deportes do mar
As recetas do mar
As artes do mar

Convidámosche a botar un ollo na páxina web e redes sociais do proxecto para estar ao tanto as actualizacións.